KİPA

 

Kala (Sinagoga) gidildiğinde, dua ederken erkeklerin başlarına değişik renk ve desenlerde taktığı küçük  başlık.Bu küçük başlığın adı kipa’dır.

TALLİT

 

Dikdörtgen şeklinde ve her köşesinde düğümler atılarak sarkan püsküllerin bulunduğu, bazılarının siyah bazılarının mavi bazılarının da beyaz çizgilerle süslendiği bu şala tallit denir.

TEFİLLİN

Tefilin  töreni. Sabah duasında erkekler, başlarında kipa omuzlarında tallit ve başlarında ve kollarında deri şeritler sarılmış bir durumda. Ve bir köşede Bar-Mitsva yapan çocuğa giydirilmeye başlanan  Tefilin adı verilen bu siyah deri şeritler Baş ve Kol Tefilin’i olmak üzere iki tanedir. Başa takılan  kutucuk içinde Tora’dan dört farklı bölüm yazılıdır. Bar-Mitsva yapmış her erkek Şabat ve Bayram günleri hariç her sabah tefillin takar.

SEFER TORA

Kala da ortada duran kapıların açılıp içinden üzeri gümüş bir taç ve süslerin bulunduğu parlak işlemeli bir kumaşla kaplı bir kutunun  çıkarıldığını ve şarkılar eşliğinde dolaştırılırken herkesin onu öptüğünü görürsünüz. İşte bu gördüğünüz Sefer Tora’dır. Tanrı’nın Moşe’ye verdiği , tüm dini kuralların ve tarihlerinin yazılı olduğu Tora’dır.

MEZUZA

Eve giriş kapısında ve odaların kapılarında bulunan, eve girip ve çıkarken öpülen bir kutudur. İçinde Tora’nın bir bölümü olan “Şema” nın yazılı olduğu bir deri bulunan bu kutu “Mezuza” dır. Onu gördüklerinde Tanrı’yı ve ona olan sevgi ve bağlılıklarını hatırlatatır.

BET-AMİKDAŞ

Yeruşalayim’de Kral Şelomo tarafından yaptırılan ve içinde Tanrı’nın  Moşe’ye verdiği  “On Emir” in yazılı olduğu taşların bulunduğu Tanrı’ya dua edilen kutsal tapınak. İki kere yıkılmıştır. İkinci yıkılışından sonra da Yahudiler Yeruşalayim’den kovulmuşlardır. Bugün o tapınaktan kalan tek duvar Yeruşalayim’de bulunan ve Ağlama Duvarı olarak bilinen “Kotel-Batı Duvarı” dır.

SİNAGOG

Bet-Amikdaş yıkıldıktan sonra topluca dua edebilmek için yapılan mekandır. Genelde “kal” dedikleri yerdir. “Kal” kelimesi de aslında İspanyolcadır ve dillerine atalarımızdan geçen bir sözcüktür. Tüm dini törenlerin gerçekleştiği yerdir.

KAŞER

Dini kurallarımıza göre yenmesi uygun olan yiyeceklere verilen addır.
* Yahudi kurallarına göre kesilmiş ve Tora’da yenmesine izin verilen hayvanların eti kaşerdir.
* İstakoz , karides, kalamar, midye, salyangoz gibi  tüm böcekler kaşer değildir yenemezler.
* Et ve sütün  birlikte pişirildiği yemekler de kaşer olmadığı için yenilmez.(Cheseburger gibi)

TSEDAKA

Tsedaka, çocukların harçlığından ayıracağı bir bölümü ihtiyacı olanlara vermektir. Aynı zamanda , ihtiyacı olanlara giysi, oyuncak,kitap, yemek gibi yardımda bulunmak da tsedaka sayılır.

HANUKA

Hanuka bayramında yakılan 9 kollu şamdan. Makabiler, Yahudilerin ülkesini yöneten Helenler ile yaptıkları savaşı kazandıktan sonra  harabeye çevrilmiş olan Bet-Amikdaş’a geldiler ve orayı temizledikten sonra oradaki Menora’yı yakmak istediler. Ancak  Menora’yı yakmak için sadece  bir günlük yağ vardı.Tanrı’nın mucizesiyle bu yağ 8 gün boyunca yanmaya devam etti. İşte  bunun anısına 8 gün boyunca Hanukiya yakılır.Şamaş denilen 9. mum ise diğerlerine yardımcı olmak için vardır.Örneğin bir mum sönerse  Şamaş’ın ateşinden faydalanıp yakarlar.

SEVİVON

Romalılar İsrael topraklarındayken Yahudiler’e Tora öğrenmeyi yasaklamıştı. Ancak çocuklara Tora öğretmeye devam etmek gerekiyordu. Büyüklerle beraber oturup Tora öğrenmeye devam ediyorlardı.Romalı askerler geldiği zaman da topaçlarını çıkarıp oynuyorlardı.Böylece askerler onların topaç oynadıklarını sanıyordu. İşte bu topacın adı sevivondur. Bu  topaç yuvarlak değildir,  her birinde  bir İbrani harf bulunan 4 yüzü vardır :

Nun, Gimel, He ve Şin .Bunlar şu dört kelimenin ilk harfleridir: “Nes gadol haya şam = Orada büyük bir mucize oldu “

ŞOFAR

Roş-Aşana ve Kipur bayramında çalan kaval sesine benzer bir ses çıkaran alettir. İşte bu Şofar’ın sesidir. Keçi boynuzundan yapılmıştır ve değişik notalarda çalınır. Roş-Aşana ve Kipur günleri Tanrı’dan yaptıkları için af dilenildiği zamanlardır. Şofar’ın sesi de  Tanrı’ya yakınlaşma için  uyarıdır.

ŞABAT MUMU

Şabat’ı karşılarken gün batmadan önce evin annesi tarafından yakılan mumlardır. Genellikle iki tanedir. Biri şabat’ı hatırlamak diğeri ise şabat’ı korumaları gerektiğini hatırlatır.

AVDALA

Şabat’ın mumlarla karşılanıp uğurlanması ve güneş battığında Şabat’ın bittiğini hatırlatır şekilde “Avdala mumu” yakılır

Bar-Bat MİTSVA

Tanrı’nın emirlerini yapmak konusundaki sorumluluklarının başladığı zamandır.Yetişkinliğe geçiş olarak adlandırılan Bar-Mitsva erkekler için 13 kızlar için (Bat-Mitsva) 12 yaştır.